کیفری

دیه کامل انسان در سال 1402

دیه، به عنوان یکی از مجازات‌های موجود در قانون اسلامی، برای مجرمانی که جنایاتی علیه تمامیت جسمانی ارتکاب کرده‌اند، اعمال می‌شود. مبلغ دیه که باید به عنوان جریمه پرداخت شود، هر سال توسط رئیس قوه قضاییه اعلام می‌شود. در سال 1402 نیز، این مبلغ برای دیه کامل انسان در ماه‌های غیر حرام 900 میلیون تومان و در ماه‌های حرام 1 میلیارد و 200 میلیون تومان بوده است.

احکام مربوط به دیه، در قانون اسلامی مشخص شده است و این مجازات گاهی به عنوان مجازات اصلی جرم ارتکابی محسوب می‌شود. در جرایم غیر عمدی و در مواقعی که قصاص امکان‌پذیر نیست، مجازات دیه اعمال می‌شود. احکام دیه، بسته به زمان و جنسیت متفاوت است و در قانون اسلامی تعیین شده است.

در کل، دیه به عنوان یکی از مجازات‌های موجود در قانون اسلامی، برای جبران خسارت تحمیل شده به افراد و خانواده‌های آنان به کار می‌رود.

+ تعریف دیه چیست؟

تعریف دیه در ماده 448 قانون مجازات اسلامی اینطور آمده است:

دیه مقدر، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیرعمدی بر نفس، عضو یا منفعت، یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، مقرر شده است.

✅ دیه به معنای جبران خسارت تحمیل شده به اشخاص یا خانواده‌های آنان به دلیل جنایاتی است که علیه تمامیت جسمانی صورت گرفته است. در جنایات غیر عمدی، دیه برای جان و جسم دیگری پرداخت می‌شود، در حالی که در جنایات عمدی، زمانی که امکان قصاص کردن مرتکب وجود ندارد، به مجنی علیه یا اولیای دم وی پرداخت می‌شود.

✅ میزان و مبلغ دیه ممکن است در قانون مشخص شده باشد و یا مشخص نباشد که در این صورت به آن “ارش” گفته می‌شود. در هر صورت، دیه به عنوان یکی از مجازات‌های موجود در قانون اسلامی، جهت جبران خسارت‌های وارده به افراد و خانواده‌های آنان به کار می‌رود.

🔷 دیه در جنایات غیر عمدی، برای جان و جسم دیگری پرداخت می‌شود، در حالی که در جنایات عمدی، در شرایطی که امکان قصاص کردن مرتکب وجود ندارد، به مجنی علیه یا اولیای دم وی پرداخت می‌شود.

🔷 در برخی موارد، اگر حکم قصاص به دلیل جرمی صادر شده باشد، اما خود بزه دیده و یا اولیای دم وی، به دریافت دیه به جای قصاص رضایت می‌دهند. در این صورت نیز، دیه به عنوان جایگزینی برای حکم قصاص به کار می‌رود و مبلغ آن بر اساس قوانین و مقررات مربوط تعیین می‌شود.

🔷 در کل، دیه به عنوان یکی از مجازات‌های اسلامی، جهت جبران خسارت تحمیل شده به اشخاص یا خانواده‌های آنان به دلیل جنایاتی علیه تمامیت جسمانی، استفاده می‌شود.

انواع دیه

دیه را می‌توان از دو جهت مختلف دسته‌بندی کرد: ابتدا بر اساس اینکه جنایت بر عضو جسمانی انسان وارد شود یا بر منافع و اعضای بدن، و ثانیا بر اساس اینکه میزان دیه در قانون مشخص شده باشد یا خیر. بنابراین، انواع دیه عبارتند از:

1️⃣ دیه قتل: دیه قتل زمانی پرداخت می‌شود که از طریق جنایت عمد یا غیر عمد جان فردی گرفته شده باشد. میزان دیه قتل، دیه کامل انسان است که در ماه غیر حرام ۶۰۰ میلیون تومان و در ماه حرام که تغلیظ دیه صورت می‌گیرد، ۸۰۰ میلیون تومان است. در جنایات عمدی که منجر به قتل شده‌اند، دیه زمانی پرداخت می‌شود که اولیای دم، به جای قصاص، بر دیه مصالحه کنند.

2️⃣ دیه اعضای بدن: دیه اعضای بدن زمانی پرداخت می‌شود که جنایت بر عضوی از بدن رخ داده باشد. اغلب اعضای بدن دارای دیه مقدر هستند، به این معنی که کسرهای آن در قانون مشخص شده‌اند، در غیر این صورت برای آن عضو، ارش معین خواهد شد.

3️⃣ دیه منافع اعضاء: در صورتی که شخصی مرتکب جنایتی بر دیگری شود که به موجب آن، مجنی علیه، منفعتی که از برخی از اعضا حاصل می‌گردید را از دست بدهد؛ مثلاً منفعت شنیدن توسط گوش خود را از دست داده، اما گوش وی آسیبی نبیند، باید دیه آن را با توجه به کسرهای دیه پیش‌بینی شده برای این موضوع، در قانون مجازات اسلامی پرداخت کند.

4️⃣ دیه جراحات: در صورتی که شخصی مرتکب جنایتی بر دیگری شود و به موجب آن، جراحتی نظیر خراش بر سر و صورت یا اعضای بدن یا کبودی به وجود آید، باید دیه جراحات وارده را بپردازد. میزان این دیه، با توجه به دیه آسیب‌های مشخص شده در قانون، نظیر حارصه، متلاحمه و غیره، تعیین می‌شود.

در کل، دیه به عنوان یکی از مجازات‌های قانونی در اسلام، جهت جبران خسارت وارده به افراد و خانواده‌های آنان به دلیل جنایاتی علیه تمامیت جسمانی، به کار می‌رود.

+ نحوه تعیین مبلغ دیه ۱۴۰۲

دیه کامل انسان در سال جدید

📌 در هر سال، مبلغ و نرخ قیمت دیه با توجه به تفاوت با سال قبل، توسط رئیس قوه قضاییه اعلام می‌شود. این مبلغ و نرخ قیمت با توجه به نرخ تورمی که هر سال توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود، تعیین می‌شوند. ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی نیز به این نکته تصریح کرده است که میزان دیه نفس در مقررات شرع تعیین شده و در ابتدای هر سال، توسط رئیس قوه قضائیه، بر اساس نظر مقام رهبری، به تفصیل تعیین و اعلام می‌شود.

📌 بعد از اعلام مبلغ و نرخ قیمت دیه توسط قوه قضاییه، تمامی اشخاصی که مکلف به پرداخت دیه هستند، باید به همان مقدار نرخ دیه تعیین شده، دیه را پرداخت کنند. در صورتی که جرمی که منجر به پرداخت دیه شده است، در طی سال‌های قبل به وقوع پیوسته باشد، دیه پرداختی باید به نرخ روز باشد. با توجه به این نکته، افراد مکلف به پرداخت دیه باید در هر سال، مقدار و نرخ دیه را بررسی کرده و به آن مطابقت داشته باشند.

ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی:

موارد دیه کامل همان است که در مقررات شرع تعیین شده است و میزان آن در ابتدای هر سال توسط رئیس قوه قضائیه به تفصیل بر اساس نظر مقام رهبری تعیین و اعلام می‌شود.

+ نرخ دیه کامل انسان در سال های مختلف

به طبق قانون مجازات اسلامی، اگر در ماه‌های حرام (محرم، رجب، ذی‌الحجه و ذی‌القعده) قتلی رخ داده و منجر به فوت شخص شده و حکم پرداخت دیه نفس از سوی دادگاه صادر شده باشد، میزان و مبلغ دیه به اندازه یک سوم نرخ قیمت دیه کامل افزایش خواهد یافت. این افزایش به عنوان تغلیظ دیه شناخته می‌شود.

جدول زیر نشان‌دهنده نرخ دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۲ و سال‌های قبل است:

نرخ دیه کامل انسان در سال های مختلف

سال

مبلغ دیه در ماه های غیر حرام

مبلغ دیه در ماه های حرام

1389 45 میلیون تومان 60 میلیون تومان
1390 67 میلیون تومان 90 میلیون تومان
1391 94 میلیون تومان 125.3 میلیون تومان
1392 113 میلیون تومان 150.6 میلیون تومان
1393 150 میلیون تومان 200 میلیون تومان
1394 165 میلیون تومان 220 میلیون تومان
1395 190 میلیون تومان 253 میلیون تومان
1396 210 میلیون تومان 280 میلیون تومان
1397 231 میلیون تومان 308 میلیون تومان
1398 270 میلیون تومان 360 میلیون تومان
1399 330 میلیون تومان 440 میلیون تومان
1400 480 میلیون تومان 640 میلیون تومان
1401 600 میلیون تومان 800 میلیون تومان
1402 900 میلیون تومان 1 میلیارد و 200 تومان

 

+ دیه کامل مرد در سال ۱۴۰۲

✅ در سال ۱۴۰۲، دیه کامل مرد در ماه‌های غیر حرام یا عادی، 900 میلیون تومان و در ماه‌های حرام با اضافه شدن یک سوم دیه، معادل ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان است. طبق ماده 554 قانون مجازات اسلامی، میزان دیه برای مردان غیر مسلمان که دین آنها یکی از ادیان پذیرفته شده در قانون اساسی ایران مانند زرتشتی، کلیمی، صابئی و مسیحی باشد، برابر با دیه مسلمانان است.

✅ با توجه به مقررات جدید، میزان دیه پرداختی به زنان، برابر با مردان است، اما در صورتی که زن بزه دیده باشد، مسئول پرداخت دیه باید نصف میزان دیه مرد را پرداخت کند و تفاوت باقیمانده توسط صندوق تامین خسارت‌های بدنی پرداخت می‌شود.

✅ در تصادفات رانندگی، شرکت بیمه موظف است، خسارات وارده به زیان دیده را بدون در نظرگرفتن مواردی همچون دین و جنسیت، تا سقف تعهدات بیمه نامه پرداخت کند. هرچند دیه مرد دو برابر دیه زن است، اما مراجع قضائی نیز موظفند در انشای آرای مبنی بر پرداخت دیه، مبلغ مازاد بر دیه موضوع این ماده را به عنوان بیمه حوادث درج کنند.

ماده 554 قانون مجازات اسلامی:

براساس نظر حکومتی مقام رهبری، دیه جنایت بر اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به اندازه دیه مسلمان تعیین می‌گردد.

+ دیه کامل زن در سال 1402

دیه زن در ماده 550 قانون مجازات اسلامی تعریف شده است

دیه قتل زن، نصف دیه مرد است.

ماده ۵۶۰ قانون مجازات اسلامی:

دیه زن و مرد در اعضاء و منافع تا کمتر از ثلث دیه کامل مرد یکسان است و چنانچه ثلث یا بیشتر شود دیه زن به نصف تقلیل مییابد.

🟧 ماده‌های مذکور به این معناست که در صورتی که مقدار دیه خسارات بدنی، کمتر از یک سوم دیه کامل مرد باشد، دیه زن برابر با دیه مرد است. اما در صورتی که مقدار خسارات بدنی، بیشتر از یک سوم مقدار دیه کامل باشد، دیه زن نصف دیه مرد است. در هر صورت، مجرم موظف است دیه را به مجنی علیه پرداخت کند.

🟨 در مورد تصادفات رانندگی ، در ماده ۱۰ قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه:

بیمه‌گر مکلف است در ایفاء تعهدات مندرج در این قانون خسارت وارده به زیان‌دیدگان را بدون لحاظ جنسیت و دین تا سقف تعهدات بیمه‌نامه پرداخت کند. مراجع قضائی موظفند در انشای حکم پرداخت دیه، مبلغ مازاد بر دیه موضوع این ماده را به ‌عنوان بیمه حوادث درج کنند.

[مقاله مرتبط: قرار وثیقه چیست؟ ]

سوالات متداول

آیا مبلغ دیه هر سال تغییر می‌کند؟

بله، مبلغ دیه هر سال ممکن است تغییر کند. این مبلغ به دلیل تغییرات نرخ ارز و نرخ تورم در ایران، به صورت سالانه تنظیم می‌شود. هر سال، مقامات قضایی کشور بر اساس شاخص قیمت مصرف کنندگان، نرخ ارز و دیگر عوامل، مبلغ دیه را برای سال جاری تعیین می‌کنند. بنابراین، مبلغ دیه در هر سال ممکن است با سال‌های قبل متفاوت باشد.

ماه‌های حرام کدام‌اند؟

در واقع، ماه‌های حرام شامل سه ماه قمری محرم، صفر و ربیع الاول هستند و ماه ذی القعده و ذی الحجه به عنوان ماه‌های حرم شناخته می‌شوند. همچنین، مقدار دیه ماه‌های حرام برابر با دیه ماه‌های غیر حرام است، با این تفاوت که در ماه‌های حرام، به میزان یک سوم دیه اضافه می‌شود. بنابراین، برای محاسبه دیه ماه‌های حرام، باید دیه ماه‌غیر حرام را با دو سوم آن جمع کرد.

مبلغ دیه کامل انسان در سال 1402 چقدر است ؟

دیه کامل مرد در سال 1402 و در ماه‌های عادی برابر با 900 میلیون تومان و در ماه‌های حرام برابر با 1 میلیارد و 200 میلیون تومان بوده است.

آیا دیه برای جرایمی که عمدی هستند هم اعمال می‌شود؟

بله، دیه برای جرایمی که عمدی هستند نیز اعمال می‌شود، اما با توجه به نوع جرم و شرایط مختلف ممکن است مبلغ و شرایط پرداخت دیه متفاوت باشد. در قوانین اسلامی، دیه به عنوان جزءی از قوانین جزایی در نظر گرفته شده است که به جای اجرای قصاص برای خلافکارانی که باعث آسیب جسمی به دیگران شده‌اند، پرداخت می‌شود.

در برخی موارد، مثل قتل عمد، دیه تعیین شده است و در برخی موارد دیگر، مثل آسیب جسمی، میزان دیه بر اساس تخمین داده‌های پزشکی و دادگاه تعیین می‌شود. در هر صورت، دیه به عنوان جزءی از قوانین جزایی در اسلام تعریف شده است و برای جرایمی که عمدی هستند، می‌تواند اعمال شود.

گرد آورنده
احسان حسینی

برای درخواست مشاوره حقوقی در مشهد با وکیل، بر روی لینک زیر کلیک فرمایید.

مشاوره حقوقی

نوشته های مشابه

4 دیدگاه

  1. میزان دیه‌ی قطع شدن یک بند انگشت کوچک دست چپ (بند اول انگشت کوچک) تقریبی چه مبلغی میشه؟

    1. باسلام
      میزان دیه حسب نظریه پزشکی قانونی و توسط دادگاه تعیین و اعلام میشود اما بصورت کلی بریدن یا از بین بردن هر بند انگشت غیر شست، موجب یکسوم دیه آن انگشت و هر بند انگشت شست، موجب نصف دیه شست است.

  2. دیه شکستن مچ دست و عمل آن با پین‌گذاری چقدر است؟ ایجاد شدن زهم و خوردن بخیه و بیمار شدنم به مدت ۲ ماه کل هزینه‌های آن چقدر میشود؟

    1. دیه شکستن استخوان هر عضو یک پنجم دیه آن عضو و اگر بدون عیب درمان شود چهارپنجم دیه شکستن آن است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا